Το ενεργειακό σοκ φέρνει μαζικές διαδηλώσεις στους δρόμους και αλλάζει τον πολιτικό χάρτη της Γηραιάς Ηπείρου
Ένα πρωτοφανές κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας σαρώνει την Ευρώπη, καθώς η αλματώδης αύξηση του κόστους διαβίωσης, η ακρίβεια και οι συνεχείς αναταράξεις στην αγορά ενέργειας δοκιμάζουν τα όρια αντοχής εκατομμυρίων νοικοκυριών. Από τις βίαιες διαδηλώσεις στις γαλλικές πόλεις μέχρι τα μπλόκα των αγροτών στη Σικελία και τις μαζικές κινητοποιήσεις στην Ιβηρική Χερσόνησο, η οργή των πολιτών για τη ραγδαία απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης μεταφέρεται πλέον δυναμικά στους δρόμους.
Αυτό το κλίμα γενικευμένης αβεβαιότητας αξιοποιείται συστηματικά από τα κόμματα της ακροδεξιάς, τα οποία μετατρέπουν την οικονομική δυσφορία σε ισχυρή εκλογική δυναμική.
Το βαρύ τίμημα της ενεργειακής κρίσης γονατίζει τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά
Η πρόσφατη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή επέτεινε τις ήδη υπάρχουσες πληθωριστικές πιέσεις, προκαλώντας σοβαρές διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το συνολικό κόστος για την ευρωπαϊκή οικονομία αγγίζει το δυσθεώρητο ποσό των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η κατακόρυφη αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου κατά 140% και ο διπλασιασμός της τιμής του πετρελαίου κίνησης συμπιέζουν ανησυχητικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς αλλά και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.
Η απόγνωση της κοινωνίας καθρεφτίζεται στις μαρτυρίες των ανθρώπων που διαδηλώνουν. Μιλώντας στο Reuters, ο 21χρονος Κεντέν Λεβιλού από τη Ναντ περιγράφει γλαφυρά όσα βιώνει η γενιά του:
«Γιατί βρίσκομαι εδώ; Λοιπόν, πολύ απλά, βρίσκομαι εδώ επειδή θεωρώ το τρέχον κόστος ζωής πραγματικά τρομακτικό. Σκεφτείτε απλώς τους ανθρώπους που βγάζουν μόλις τον κατώτατο μισθό, όταν κοιτάζει κανείς το κόστος των τροφίμων, των καυσίμων και όλων των υπολοίπων. Είναι τρομακτικό πόσο απίστευτα ακριβά έχουν γίνει τα πράγματα».
Στον πρωτογενή τομέα, η εκτίναξη του λειτουργικού κόστους απειλεί ευθέως την επιβίωση των παραγωγών, με τους εκπροσώπους των αγροτών στη Σικελία να δηλώνουν ακινητοποιημένοι λόγω της διπλάσιας τιμής των καυσίμων. «Είμαστε τελείως ακινητοποιημένοι. Το κόστος [των καυσίμων] έχει υπερδιπλασιαστεί», λέει ο Αρκάντζελο Γκαμπίνο, εκπρόσωπος των αγροτών στην επαρχία Καλτανισέτα της Σικελίας.
Την ίδια στιγμή, οι διαδηλωτές εκφράζουν την απόγνωσή τους για την καθημερινότητα των εργαζομένων που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, καθώς οι τιμές σε τρόφιμα και βασικά αγαθά έχουν φτάσει σε απλησίαστα επίπεδα.
Η έξαρση της κοινωνικής οργής και η πολιτική της εκμετάλλευση
Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης βρίσκονται πλέον εγκλωβισμένες ανάμεσα στη δημοσιονομική προσαρμογή και την επιτακτική ανάγκη για κοινωνική στήριξη. Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επιχειρεί να διατηρήσει λεπτές ισορροπίες, αναγνωρίζοντας τα θεμιτά αιτήματα των πολιτών, ενώ ταυτόχρονα καταδικάζει αυστηρά τα φαινόμενα βίας. Ωστόσο, το πολιτικό όφελος καρπώνονται οι δυνάμεις της δεξιάς.
«Δεν πρέπει ποτέ να τους συγχέουμε με εκείνους που κατέστρεψαν, βεβήλωσαν και λεηλάτησαν» είπε ο Γάλλος πρόεδρος.
Η αγοραστική δύναμη έχει αναδειχθεί σε κεντρικό πυλώνα της ατζέντας των λαϊκιστών, με την άνοδο των τιμών των καυσίμων να ενισχύει άμεσα πολιτικούς όπως η Μαρίν Λε Πεν, η οποία έχει οικειοποιηθεί το ζήτημα εδώ και καιρό.
Παράλληλα, στη Γερμανία το AfD αξιοποιεί την έξαρση του πληθωρισμού για να ασκήσει δριμεία κριτική στην κυβέρνηση, ενώ στην Ιταλία και την Πολωνία νέοι ακροδεξιοί σχηματισμοί κερδίζουν διαρκώς έδαφος, προτείνοντας ακόμη και την αποκατάσταση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία.
Ο καθηγητής πολιτικής οικονομίας της κλιματικής αλλαγής στο Πολυτεχνείο του Μονάχου, Γιαν Στέκελ, εξηγεί τον μηχανισμό επικράτησης αυτής της ρητορικής:
«Τα λαϊκιστικά κόμματα συχνά παρουσιάζουν το κόστος ενέργειας ως ανατρέψιμο και το αποδίδουν σε κυβερνητικές πολιτικές επιλογές… παρά στα υποκείμενα γεωπολιτικά σοκ που τα προκαλούν. Αυτά τα γεωπολιτικά σοκ είναι… πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθούν. Και νομίζω ότι γι’ αυτό τα κυβερνώντα κόμματα δυσκολεύονται συχνά».
Αυτή η τάση συνοδεύεται από μια ανοιχτή αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής συναίνεσης, με προκλητικές δηλώσεις ηγετών της Ακροδεξιάς που αποθεώνουν την επιστροφή στο ρωσικό φυσικό αέριο.
Καθώς οι κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις πλησιάζουν, η αποτελεσματική διαχείριση της ακρίβειας αναδεικνύεται στον καταλύτη που θα κρίνει τους μελλοντικούς συσχετισμούς δυνάμεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το Reuters
