Με την επιβαλλομένη εκκλησιαστική κατάνυξη και υψηλό εθνικό φρόνημα η Ιερά Μητρόπολη Χίου ετίμησε την μνήμη των Πολιούχων και Ελευθερωτών της Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου και την 114η επέτειο από της απελευθερώσεώς της, με επίκεντρο των εκκλησιαστικών και επετειακών συνάξεων τον πανηγυρίζοντα Ιερό Μητροπολιτικό Ναό.
Το πρωί της 10ης Νοεμβρίου έγινε η υποδοχή της ιεράς εικόνος Παναγίας της Οδηγητρίας (Λατομιτίσσης) στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό με τέλεση δοξολογικής δεήσεως και αναφορά του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χίου, Ψαρών και Οινουσσών κ. Μάρκου στην Παναγία ως άγουσα στον Χριστό, που είναι “η Οδός και η Αλήθεια και η Ζωή “.
Εν συνεχεία στον λιμένα της πόλεως επήρθη η μεγάλη Σημαία, δώρο του Σεβασμιωτάτου, υπό των Σπουδαστών της ΑΕΝ ΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΧΊΟΥ.
Στο πέρας της εκδηλώσεως ο Ακρίτας Ιεράρχης στην ομιλία του είπε: “Αυτό ειν’ το ιερό πανί, που όταν περνάει μπροστά μας υγραίνονται τα βλέφαρα και σπαρταρά η καρδιά μας”.
Το απόγευμα ετελέσθη Μέγας Εσπερινός χοροστατούντος του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Χριστουπόλεως κ. Βαρνάβα, Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και συγχοροστατούντος του οικείου Ποιμενάρχου.
Κατά τον Εσπερινό ο Σεβασμιώτατος αφού ανεφέρθη με εγκωμιαστικούς λόγους στο πρόσωπο του φιλοξενουμένου Ιεράρχου του απένειμε το παράσημο της Ι. Μητροπόλεως Χίου.
Ο Θεοφιλέστατος ανέλαβε την διακονία του λόγου και προέβη επιδεξειώς σε θεολογική παρουσίαση του θεοσδότου δώρου της ελευθερίας.
Ακολούθησε λιτάνευση των ιερών εικόνων της Παναγίας και των Πολιούχων ,διά του λιμένος και της κεντρικής αγοράς του νησιού, αφού ανεπέμφθη δέηση στην κεντρική πλατεία κατά την οποία ο Φιλόλογος Ποιμενάρχης μετά από μια διαχρονική εκκλησιαστική και ιστορική παρουσίαση της ζωής της Χίου κατέληξε με το βαρυσήμαντο προς πάσα κατεύθυνση μήνυμα: ” Κι εμείς εδώ επάνω ΕΊΜΑΣΤΕ ΕΛΛΗΝΕΣ”.
Την κυριώνυμο ημέρα 11η Νοεμβρίου ετελέσθη στον Ι. Μητροπολιτικό Ναό Αρχιερατικό Συλλείτουργο και η προσήκουσα Δοξολογία κατά την οποία λυρικώς εξεφώνησε τον πανηγυρικό της ημέρας ο Σεβασμιώτατος κ. Μάρκος.
Η ομιλία του Μητροπολίτη Χίου, Ψαρών και Οινουσσών
«Ἐμοί δέ ἀρκοῦν ἄν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων, ἔργῳ καί δηλοῦσθαι τάς τιμάς, οἷα καί νῦν περί τόν τάφον τόνδε δημοσίᾳ παρασκευασθέντα ὁρᾶτε, καί μή ἐν ἑνί ἀνδρί, πολλῶν ἀρετάς κινδυνεύεσθαι, εὖ τε καί χεῖρον εἰπόντι, πιστευθῆναι. Χαλεπόν γάρ τό μετρίως εἰπεῖν, ἐν ᾧ μόλις καί ἡ δόκησις τῆς ἀληθείας βεβαιοῦται».
Μέ τούς λόγους αὐτούς ἀπό τόν Ἐπιτάφιο τοῦ Περικλῆ ἀνεβαίνω στό ἱερό αὐτό βῆμα, τό ἁγιασμένο κατά τήν χειροτονία εἰς διάκονον τοῦ Ἁγ. Νεκταρίου, ἀνεβαίνω τήν «κλητή καί ἁγία» αὐτή στιγμή, ὄχι ἀπό ἀνάγκη καί ἐπιθυμία νά σπείσω κι ἐγώ δάκρυα γιά τούς ἡρωϊκούς τῆς Πατρίδος προμάχους, ἀλλά γιά νά στεφανώσω ἄδακρυς μέ παριλίσσιον δάφνην, ἐκείνους πού μέ τό αἷμά τους προορίσθηκαν νά ποτίσουν τίς Χιακές δειράδες. Ἀνεβαίνω γιά νά σαλπίσω ἑωθινό «ἡμέρας δόξης, ἡμέρας ἀλησμονήτου δι’ ὅλους ἡμᾶς διά τό ἀλύτρωτον γένος», κατά τήν ὁποία ὁ γενναῖος στρατός ὁ ἐλευθερωτής «ἦλθεν καί εἰς τήν νῆσον ἡμῶν, φέρον τήν χαράν, τήν ἐλευθερίαν, τόν πολιτισμόν».
«Ἐρατεινή, γλυκεία θυγάτηρ Ὑπερίονος» πού ὑψώνεται βίγλα, κι ἀπ’ τήν κορυφή της ἡ νῆσος μας ἀγναντεύει ἐποπτικά ὅλη τήν περιπέτεια τῆς ἱστορικῆς της διαδρομῆς. Ἀπό ἐκεῖ ξεδιπλώνει χαιρετιστικά τή μεγάλη Σημαία τοῦ Γένους μας καί τήν ἀναρριπίζει χαρούμενη μέσα στόν ἐλεύθερο Ἑλληνικό ἀέρα. Αἰῶνες περίμενε τή στιγμή.
Χρόνια ἀγωνίας καί ἀναμονῆς κύλησαν, Ἑλληνικές γενεές ἔρχονταν καί παρέρχονταν, χωρίς νά ἀναφανεῖ στόν ὁρίζοντα τό ἐλπιδοφόρο λυκαυγές τῆς προσεγγίζουσας ἀνατολῆς, τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ἐθνικοῦ ὀνείρου, τοῦ ἱεροῦ πόθου. Γενεές ἀλυτρώτων ἀδελφῶν μας κατῆλθαν «ἐν τοῖς κατωτάτοις τῆς γῆς» χωρίς νά αἰσθανθοῦν τήν ἡδύτητα τῆς ἐλευθερίας.
«Ταπαιπωρίᾳ ἐταλαιπωρήθημεν, ἐλογίσθημεν πρόβατα σφαγῆς· μερίς τοῦ λαοῦ περιεβλήθη σχοινίῳ, οἱ ἀγροί ἡμῶν διεμερίσθησαν, οἱ οἶκοι ἠρημώθησαν, ἡμεῖς αὐτοί περιυβρίσθημεν. Τόν λαόν Σου, Κύριε, ἐταπείνωσαν καί τήν κληρονομίαν Σου ἐκάκωσαν».
Καί οἱ αἰῶνες διεδέχοντο ὁ ἕνας τόν ἄλλον, τά ἔτη βυθίζονταν στό πέλαγος τοῦ αἰωνίου, οἱ γενεές διέβαιναν γιά νά τίς διαδεχθοῦν ἄλλες.
Ὅμως,
«Ἦλθεν ἡ ποθητή ὥρα· στολίζουσι
τήν κεφαλήν σεβάσμιον» τῆς Χίου
«αἱ δάφναι φύλλα ἀμάραντα θριάμβων
καί ἀμβροσίοδμα ῥόδα τοῦ Ἑλικωνίου
παραδείσου συμπλέκουσιν ἁγνόν στέφανον»
«Ἄλλη λαμπρά πανήγυρις
τήν σήμερον ἑορτάζεται».
Τήν 11ην Νοεμβρίου 1912 ἐπεχειρήθη καί ἐπραγματοποιήθη ἐπιτυχῶς ἡ ἀπελευθέρωση τῆς Χίου.
«Νά ἡ Αὐγή πού πρόσμενες μαρτυρικό νησί.
Ἄνοιξε τήν τρανή ἀγκαλιά νά τήν σφιχταγκαλιάσεις
καί πιές ἀπό τῆς λευτεριᾶς τ’ ὁλόγλυκο κρασί
καί πιέ καί πιέ καί μέθυσε καί πιέ γιά νά ξεχάσεις
τοῦ Καραλῆ τ’ ἀπαίσια καί μαῦρα ἐκεῖνα χρόνια
πού σ’ ἔρριξαν μές σέ διπλή σκλαβιά καί καταφρόνια.
Μά μές τήν μέθη τήν πολλή, ὦ, μή ξεχνᾶς, θυμήσου
τόν Ψαριανό Πυρπολητή, τόν Θεῖο ἐκδικητή σου».
