Η παραγωγή της μαστίχας Χίου, που περιλαμβάνεται στον κατάλογο της Αϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, απειλείται από χωροθέτηση αιολικών πάρκων, αφού μένει απροστάτευτη από το νέο ειδικό πλαίσιο
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αφήνει απροστάτευτη την περιοχή και χωρίς θεσμική θωράκιση απέναντι στο επενδυτικό κεφάλαιο που θα θελήσει να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Χαρακτηριστικό είναι ότι παρά την πρόβλεψη για αποκλεισμό περιοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, προστατευόμενων μνημείων και άλλων περιορισμών, που ισχύουν στην υπόλοιπη επικράτεια, η Χίος εντάχθηκε στα σχέδιο ανάπτυξης ΑΠΕ σχεδόν στο σύνολό της, με την εξαίρεση μόνο της πρωτεύουσας του νησιού.
Μεταξύ των εντασσόμενων περιοχών περιλαμβάνονται και οι Δημοτικές Ενότητες Ιωνίας, Καμποχώρων και Μαστιχοχωρίων, περιοχές στις οποίες παράγεται το 90% της μαστίχας. Οι περιορισμοί που έχουν ανακοινωθεί για όλη την επικράτεια δεν βρίσκουν ισχύ στις συγκεκριμένες δημοτικές ενότητες, παρά το γεγονός ότι η καλλιέργεια της μαστίχας έχει συμπεριληφθεί από το 2014 στον κατάλογο της Αϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και ως εκ τούτου θεωρείται άυλο μνημείο.
Το Χωροταξικό όμως δεν κάνει καμία αναφορά στην Αϋλη Πολιτιστική Κληρονομιά. Ετσι, το έδαφος που φιλοξενεί μια προστατευόμενη από την UNESCO παράδοση αιώνων παραμένει ουσιαστικά εκτεθειμένο στην αλλαγή χρήσης.
Σύμφωνα με το νέο Χωροταξικό, στα νησιά άνω των 300.000 στρεμμάτων το οριζόντιο όριο κάλυψης από πάρκα ΑΠΕ ορίζεται στο 1,5% ανά περιφέρεια, ενώ παράλληλα θεσπίζεται και το όριο του 4% ανά δημοτική ενότητα. Στη Χίο, οι δημοτικές ενότητες που καλλιεργείται το μαστίχι καλύπτουν περίπου το ένα τέταρτο του νησιού συνολικής έκτασης 850.000 στρεμμάτων.
Δηλαδή μπορούμε να υπολογίσουμε με σχετική ασφάλεια ότι οι συγκεκριμένες δημοτικές ενότητες είναι περίπου 200.000 στρέμματα, που σημαίνει ότι σε ένα ακραίο σενάριο οι ανεμογεννήτριες μπορεί να καλύψουν έως και 8.000 στρέμματα παραγωγικής γης.
Γιατί όμως οι δυνητικοί επενδυτές να επιλέξουν τη Νότια Χίο για τα αιολικά πάρκα; Την απάντηση δίνουν η μορφολογία του νησιού αλλά και οι κοινωνικές συνθήκες. Αφ’ ενός η Νότια Χίος είναι εύκολα προσβάσιμη σε μεγάλα μηχανήματα έργων, διαθέτει λιμάνι κατάλληλο για εκφόρτωση υλικών και μηχανημάτων, όπως διαθέτει και το μοναδικό αδειοδοτημένο λατομείο του νησιού, που μπορεί να προσφέρει υλικά για μπετόν και όποιες άλλες κατασκευές.
Αφ’ ετέρου διαθέτει ξενοδοχεία και υποδομές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις προσωρινές ανάγκες στέγασης ανθρώπινου δυναμικού. Αυτά τα στοιχεία περιορίζουν το κόστος μιας επένδυσης, κάνουν πιο ελκυστικές τις συνθήκες και δεν υπάρχουν αλλού, όπως για παράδειγμα στη Βόρεια Χίο. Αλλωστε μόλις δύο χρόνια πριν χρειάστηκε η δυναμική παρέμβαση της Ενωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου (ΕΜΧ) προκειμένου να αποτραπεί η ανάπτυξη ανεμογεννητριών σε απόσταση αναπνοής από το Μουσείο Μαστίχας.
Οι πυρκαγιές
Χαρακτηριστική είναι και η ανάρτηση του προέδρου της ΕΜΧ Γιώργου Τούμπου που δεν κρύβει την ανησυχία του από τις εξελίξεις: «Χρόνια τώρα επενδυτές προσπαθούν εξ Αθηνών να οριοθετήσουν αιολικά πάρκα στα Μαστιχοχώρια. Από χθες η πόρτα άνοιξε. Ευχή μου να μην ξυπνήσουμε μια πρωινή και χάσουμε όλα όσα από το 1938 έχουμε πετύχει και κατοχυρώσει σε επίπεδο συνεργατισμού, υποχρεούμενοι από παρόμοιες μονομερείς νομοθετικές παρεμβάσεις».
Αλλο εφιαλτικό σενάριο είναι η πιθανότητα πρόκλησης πυρκαγιών από τις ανεμογεννήτριες και τη σύνδεσή τους με το δίκτυο, ακριβώς στην καρδιά της μαστιχοκαλλιέργειας.
Σενάριο καθόλου απίθανο, μια και τέτοιες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί αρκετές φορές ακόμα και στη Χίο με πιο χαρακτηριστική περίπτωση μια φωτιά που ξεκίνησε από πάρκο ανεμογεννητριών στο Μελανιός της Βορειοδυτικής Χίου και η οποία απείλησε να κάψει μέχρι και τον ιστορικό οικισμό Αγιο Γάλας στο απώτατο βόρειο άκρο του νησιού.
