ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ LEGAL CENTRE LESVOS ΓΙΑ ΤΗ «ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΟΡΩΝ»
Πάρτι εκατοντάδων εκατομμυρίων αποκαλύπτει έρευνα του Legal Centre Lesvos για τη «βιομηχανία των συνόρων» στη Λέσβο, φωτίζοντας την «αγορά» που αναπτύχθηκε γύρω από την αποτροπή, τις επαναπροωθήσεις, τον εγκλεισμό και την επιτήρηση προσφύγων και μεταναστών . Για την περίοδο 2020-2022 η μελέτη κατέγραψε 554 συμβάσεις συνολικής αξίας 1,115 δισ. ευρώ φανερώνοντας τα πραγματικά οικονομικά συμφέροντα πίσω από τη διαχείριση του προσφυγικού.
Η μελέτη The Border Industry in Lesvos: Economies of Expulsion, Confinement, and Dehumanisation (Η Βιομηχανία των Συνόρων στη Λέσβο: Οικονομίες Απέλασης, Εγκλεισμού και Απανθρωποποίησης) εξετάζει αυτές τις 554 συμβάσεις στις οποίες εμπλέκονται ευρωπαϊκές υπηρεσίες, ελληνικά υπουργεία και 289 ανάδοχοι. Η συνολική αξία των συμφωνιών ανέρχεται σε 1,115 δισ. ευρώ και αφορά ποσά που δεσμεύτηκαν στο πλαίσιο των συγκεκριμένων συμβάσεων, περιλαμβανομένων των σχετικών εκταμιεύσεων, και όχι για χρήματα που καταβλήθηκαν στο σύνολό τους μέσα στη διετία.
15 ανάδοχοι και 22 ιδιοκτήτες γης συνδέονται με τις δομές στη Μόρια, το Καρά Τεπέ, τα Μεγάλα Θέρμα και τη Βάστρια
Από το 2015, όταν η Λέσβος βρέθηκε στο επίκεντρο της προσφυγικής κρίσης, η διαχείριση του προσφυγικού συνδέθηκε με μεγάλες εργολαβίες, προμήθειες και υπηρεσίες από τη Μόρια και τον Καρά Τεπέ έως τη Βάστρια. Την ίδια περίοδο οι καταγγελίες για επαναπροωθήσεις και παραβιάσεις δικαιωμάτων συνοδεύονται από καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων κατευθύνεται σε μεγάλες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες. Σύμφωνα με την έρευνα, στις ευρωπαϊκές συμφωνίες-πλαίσιο το 83,86% της αξίας αφορά μεγάλες εταιρείες ή κοινοπραξίες στις οποίες συμμετέχουν τέτοιες επιχειρήσεις. Στις αντίστοιχες εθνικές συμφωνίες το ποσοστό φτάνει το 99%. Στο πεδίο της σίτισης στα camps χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Elaitis Catering, η οποία, μόνη της ή μέσω κοινοπραξιών, απορρόφησε το 86% των 62,5 εκατ. ευρώ που κατευθύνθηκαν σε τοπικούς αναδόχους καταγράφοντας έσοδα περίπου 54 εκατ. ευρώ για τη Λέσβο. Επιδόσεις που μέσω εξαγορών την οδήγησαν στην αγκαλιά του γνωστού fund CVC Capital Partners με έδρα το Λουξεμβούργο.
Στον κατασκευαστικό τομέα μεγάλο μερίδιο εξασφάλισε η ΤΕΡΝΑ, που κέρδισε τον διαγωνισμό άνω των 200 εκατ. ευρώ για τις κλειστές δομές σε Χίο, Λέσβο και Φυλάκιο Εβρου, με τη Βάστρια να φτάνει τα 80 εκατ. ευρώ. Η ΤΕΡΝΑ ανέλαβε επίσης εργασίες καθαριότητας, ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων και ασφάλειας αξίας 104.381.660 ευρώ. Από αυτά περίπου 50 εκατ. ευρώ αφορούν υπηρεσίες στο Καρά Τεπέ.
Μισθώματα, τουαλέτες και επιτήρηση
Η έρευνα καταγράφει 15 αναδόχους και 22 ιδιοκτήτες γης που συνδέονται με τις δομές στη Μόρια, το Καρά Τεπέ, τα Μεγάλα Θέρμα και τη Βάστρια. Η συνολική συμβατική αξία ανέρχεται σε 123,6 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Ειδικά για τη Βάστρια οι 22 ιδιοκτήτες προβλέπεται να εισπράξουν συνολικά 9,4 εκατ. ευρώ για δεκαετή μίσθωση της γης, με δυνατότητα παράτασης, δηλαδή περίπου 62.000 ευρώ τον μήνα.
Οι χημικές τουαλέτες στη Μόρια και τον Καρά Τεπέ αποδείχτηκαν… χρυσές, αφού δαπανήθηκαν 567.225 ευρώ μέσω 16 συμβάσεων με τη GEON WC από τον Ιανουάριο του 2020 έως τον Ιούλιο του 2021.
Στον τομέα της επιτήρησης των δομών τρεις εταιρείες τεχνολογίας εισέπραξαν συνολικά 10.200.479 ευρώ για τα συστήματα Hyperion και Centaur. Για τη χρήση τους το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου τιμωρήθηκε από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα με πρόστιμο 175.000 ευρώ. Παρά την κύρωση τα συστήματα εξακολουθούν να λειτουργούν.
Για τις παράνομες επαναπροωθήσεις ο εξοπλισμός σε χερσαία οχήματα, σκάφη, σχεδίες διάσωσης, σχοινιά και καλώδια κόστισε τουλάχιστον 370.835.791 ευρώ την περίοδο 2020-2022.
Ο Σπύρος Γαληνός, ερευνητής, δήλωσε στην «Εφ.Συν.»: «Από την αρχή της αποκαλούμενης “μεταναστευτικής κρίσης” ακούσαμε πολλά για τους “κακούς αλληλέγγυους” και τις ύποπτες ΜΚΟ που δήθεν κερδοσκοπούν από τη μετακίνηση των μεταναστ(ρι)ών. Αν όμως ακολουθήσει κανείς τα πραγματικά νούμερα, θα διαπιστώσει ότι μάλλον κάποιοι άλλοι είναι αυτοί που αποκομίζουν συστηματικά τεράστια κέρδη εις βάρος των μεταναστ(ρι)ών, των ανθρώπινων δικαιωμάτων και πολλές φορές των ίδιων των τοπικών κοινωνιών. Θα αναγνωρίσει ονόματα διεθνών κατασκευαστικών, εξοπλιστικών και τεχνολογικών κολοσσών. Των ίδιων που προωθούν την ασφαλειοποίηση των συνόρων, την ίδια στιγμή που επωφελούνται από τον βίαιο εκτοπισμό πληθυσμών ή εμπλέκονται σε πρακτικές που συνδέονται με τη γενοκτονία λαών, όπως στην Παλαιστίνη. Η έρευνα αυτή επιχειρεί να φωτίσει αυτή την πλευρά του συνοριακού καθεστώτος που έχει επιβληθεί, αναδεικνύοντας τα οικονομικά συμφέροντα που συντηρούν και ενισχύουν τη συνοριακή βία. Στόχος είναι να συμβάλει στη λογοδοσία όσων ευθύνονται για αυτή τη βία και να ενισχύσει τα κινήματα αλληλεγγύης».
