Παπαλίνα, παρασόλι και… λιώστρα: Το πιο αυθεντικό ταξίδι στη Λέσβο, με οδηγό το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα
Η Γιορτή Σαρδέλας στη Σκάλα Καλλονής της Λέσβου ήταν η αφορμή για άλλη μια επίσκεψη της ATHENS VOICE στο νησί, αυτή τη φορά μαθαίνοντάς το και μέσα από τη γλώσσα των κατοίκων του
Υπάρχουν τόποι που δεν τους επισκέπτεσαι μόνο μία φορά· επιστρέφεις γιατί κάτι σε τραβά ξανά εκεί. Είναι οι άνθρωποί τους. Οι φίλοι που μέσα σε λίγες ημέρες γίνονται οικογένεια. Οι ιστορίες που γεννιούνται δίπλα στη θάλασσα, που δεν χορταίνεις να κοιτάζεις, μ’ ένα ποτήρι ούζο στο χέρι. Και αυτή η σπάνια αίσθηση ότι, ακόμη κι αν είσαι επισκέπτης, δεν σε κάνουν ποτέ να νιώθεις ξένος. Οπότε, η δεύτερη επίσκεψή μου στη Λέσβο δεν ήταν καθόλου τυχαία.
Αφορμή για το φετινό ταξίδι ήταν και πάλι η Γιορτή Σαρδέλας στη Σκάλα Καλλονής. Μια γιορτή που δεν περιστρέφεται μόνο γύρω από την περίφημη παπαλίνα, τη μικρή σαρδέλα του Κόλπου Καλλονής, αλλά γύρω από έναν τρόπο ζωής. Εκεί όπου οι ψαράδες μιλούν με περηφάνια για τη θάλασσά τους, οι γυναίκες του τόπου συνεχίζουν να μαγειρεύουν συνταγές που περνούν από γενιά σε γενιά, οι chefs δίνουν νέα πνοή στην τοπική γαστρονομία και οι κάτοικοι ανοίγουν, χωρίς δεύτερη σκέψη, το σπίτι, το μαγαζί και την καρδιά τους σε όποιον βρεθεί στο νησί τους.
Η γνωριμία με τη Λέσβο ξεκινά πολύ πριν καθίσεις στο πρώτο τραπέζι της γιορτής. Από τη στιγμή που το αεροπλάνο προσγειώνεται στη Μυτιλήνη, μόλις μία ώρα από την Αθήνα, όλα μοιάζουν να αλλάζουν ρυθμό. Οι ήχοι χαμηλώνουν, οι αποστάσεις μικραίνουν και η καθημερινότητα μένει πίσω. Βγαίνοντας από την πόλη, οι ελαιώνες διαδέχονται τα παλιά αρχοντικά, και ο δρόμος σε οδηγεί, σχεδόν χωρίς να το καταλάβεις, προς τη Σκάλα Καλλονής. Δεν είναι μια διαδρομή που προσπαθεί να σε εντυπωσιάσει. Είναι από εκείνες που σε κάνουν να χαλαρώνεις, να ανοίγεις το παράθυρο του αυτοκινήτου, να μυρίζεις το αλάτι και να σκέφτεσαι ότι ίσως αυτό ακριβώς να είχες ανάγκη.
Και κάπως έτσι ξεκινά αυτό το ταξίδι. Όχι μέσα από έναν κλασικό οδηγό, αλλά μέσα από τις λέξεις που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι της Λέσβου κάθε μέρα. Γιατί, τελικά, κάθε λέξη κρύβει κι έναν τόπο. Κάθε τόπος κρύβει μια ιστορία. Και κάθε ιστορία είναι ένας ακόμη λόγος να επιστρέψεις.
«Παπαλίνα» – Το… σούσι της Λέσβου
Αν ακούσεις έναν Λέσβιο να μιλά για «παπαλίνα», μην ψάξεις κάποιο εξωτικό ψάρι. Έτσι αποκαλούν τη μικρή σαρδέλα του Κόλπου Καλλονής, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προϊόντα του νησιού. Είναι τόσο φρέσκια και τόσο εκλεκτή, που πολλοί τη χαρακτηρίζουν χαμογελώντας «το σούσι της Λέσβου». Και κάπου εκεί γεννιέται το εύλογο ερώτημα: «Εσείς είχατε σούσι και στο χωριό σας;»
Η απάντηση δόθηκε για ακόμη μία χρονιά στη Σκάλα Καλλονής, εκεί όπου η παπαλίνα έγινε η αφορμή για ένα από τα πιο αυθεντικά καλοκαιρινά φεστιβάλ του Αιγαίου. Η Γιορτή Σαρδέλας (31/7-2/8) απέδειξε γι’ ακόμη μια χρονιά πως δεν είναι απλώς μια γιορτή γεύσης. Είναι μια γιορτή ανθρώπων, παράδοσης, μουσικής και φιλοξενίας, που ενώνει κατοίκους και επισκέπτες γύρω από μεγάλα τραπέζια.
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν μία ημέρα πριν από την επίσημη έναρξη του φεστιβάλ, με το γραφικό λιμανάκι της Σκάλας Καλλονής να γεμίζει από νότες του Αιγαίου, της Μικράς Ασίας και της Λέσβου. Τα παιδιά δημιούργησαν τις δικές τους πολύχρωμες σαρδέλες από ανακυκλώσιμα υλικά, ενώ η ψηφιακή έκθεση του Αντώνη Δουκέλη ταξίδεψε τους επισκέπτες στην παλιά Σκάλα Καλλονής και στις πρώτες Γιορτές Σαρδέλας. Την ίδια στιγμή, οι ζωγραφιές των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου Καλλονής θύμισαν σε όλους ότι η παπαλίνα δεν είναι απλώς ένα προϊόν, αλλά κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητας του τόπου.
Το τριήμερο που ακολούθησε μετέτρεψε ολόκληρο το λιμάνι σε μια μεγάλη υπαίθρια γιορτή. Παραδοσιακοί χοροί, DJ sets, μουσικές από όλο το Αιγαίο και τη Μικρά Ασία, χιλιάδες επισκέπτεςκαι η χαρακτηριστική λεσβιακή φιλοξενία δημιούργησαν μια ατμόσφαιρα που δύσκολα περιγράφεται με λέξεις.
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε το πρώτο SardineFest Junior, όπου παιδιά ανέλαβαν τις κουζίνες με οδηγούς τον chef Μανώλη Παπουτσάκη και τη νικήτρια του «MasterChef 5», Μαργαρίτα Νικολαΐδη, γνωρίζοντας τη λεσβιακή γαστρονομία μέσα από το παιχνίδι και τη δημιουργία.Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε και το «Πιάτο του Νοικοκυριού», όπου γυναίκες και άνδρες από την Καλλονή παρουσίασαν οικογενειακές συνταγές και παραδοσιακές πίτες με σύγχρονες πινελιές, αποδεικνύοντας ότι η πιο νόστιμη κουζίνα είναι εκείνη που περνά από γενιά σε γενιά.Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά νικήτρια ήταν η 82χρονη γλυκύτατη γιαγιά Ελένη, η οποία μαγείρεψε σφουγγατόπιτα(πιάτο με βάση τα αυγά,που θυμίζει αφράτη ομελέτα φούρνου ή ανοιχτή πίτα χωρίς φύλλο).
Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν εντυπωσιακά live cooking shows από κορυφαίους chefs, οι οποίοι απέδειξαν ότι ένα τόσο παραδοσιακό προϊόν μπορεί να μεταμορφωθεί σε μια σύγχρονη γαστρονομική εμπειρία. Η Μαργαρίτα Νικολαΐδη, η Μαρία Εκμεκτσίογλου, ο Esat Ozata, ο Μανώλης Παπουτσάκης, ο Στράτος Ιωσιφέλλης και η Καλλιόπη Μπεζαντέ –η οποία πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε το νέο της βιβλίο «Τι να μαγειρέψω σήμερα;»– παρουσίασαν πρωτότυπες δημιουργίες με βασικό υλικό την παπαλίνα, προσφέροντας περισσότερες από 2.500 δωρεάν μερίδες στο κοινό.
Ποιος δεν λάτρεψε τα πολύχρωμα bao buns με σαρδέλα της Καλλιόπης, το ανοιχτό σουβλάκι με σαρδέλα του Στράτου, τις δημιουργίες της Μαργαρίτας Νικολαΐδη και του Esat Ozata ή τα παξιμάδια με ταραμά, κρέμα σαρδέλας και μυρωδικά εποχής του Μανώλη Παπουτσάκη;
Ξεχωριστή ήταν και η παρουσία της Μαρίας Εκμεκτσίογλου. Άνθρωποι είχαν ταξιδέψει ακόμη και από την Τουρκία για να παρακολουθήσουν, για μια ακόμη χρονιά, το μαγειρικό της show και να δοκιμάσουν τις γεύσεις της. Η ουρά που είχε στηθεί από ντόπιους και επισκέπτες ήταν η καλύτερη απόδειξη της αγάπης που τρέφει ο κόσμος για εκείνους και τη μαγειρική τους. Δίπλα στους chefs, ντόπιοι μάγειρες, γυναίκες των χωριών και νοικοκυρές έψηναν ασταμάτητα σαρδέλες στα κάρβουνα με λεσβιακό ελαιόλαδο, θυμίζοντας πως η πιο αυθεντική γεύση βρίσκεται πάντα στην απλότητα.
Παράλληλα, κατά μήκος του λιμανιού στήθηκε ένα ζωντανό γαστρονομικό χωριό, με παραγωγούς από κάθε γωνιά της Λέσβου. Τοπικά τυριά, ελαιόλαδο, βότανα, τραχανάς, κρασιά, αποστάγματα και παραδοσιακά προϊόντα περίμεναν τους επισκέπτες για γευσιγνωσία. Και όσοι είχαν προμηθευτεί το αναμνηστικό ποτηράκι της διοργάνωσης είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν ξεχωριστές ετικέτες ούζου και αποσταγμάτων από ντόπιους παραγωγούς, γνωρίζοντας μια ακόμη σημαντική πλευρά της λεσβιακής παράδοσης.
Όταν έπεφτε ο ήλιος, τη σκυτάλη έπαιρνε η μουσική. Ο Μπάμπης Τσέρτος, ο δεξιοτέχνης του σαντουριού Παναγιώτης Βέργος, η Μαρία Αναματερού και οι χορευτικοί σύλλογοι του νησιού μετέτρεψαν το λιμάνι της Σκάλας Καλλονής σε ένα μεγάλο αιγαιοπελαγίτικο γλέντι, όπου οι επισκέπτες έγιναν μια μεγάλη παρέα και ο χορός κράτησε μέχρι νωρίς το πρωί.
Extra info: Και επειδή η Σκάλα Καλλονής δεν ζει μόνο τις ημέρες του φεστιβάλ, αξίζει να της αφιερώσεις λίγο περισσότερο χρόνο. Ξύπνα νωρίς και ακολούθησε τους ψαράδες στη θάλασσα για να γνωρίσεις από κοντά τα μυστικά της παπαλίνας – άλλωστε, όπως μας είπαν και οι ίδιοι, η φετινή χρονιά ήταν ιδιαίτερα καλή για την αλιεία.
Από το πρωί μέχρι το βράδυ, το Pagoteli αποτελεί ιδανική στάση για brunch, αφράτες βάφλες, κρέπες και γλυκές απολαύσεις, με τη Σταυρούλα να σε υποδέχεται πάντα με το πιο ζεστό χαμόγελο. Για φρέσκο ψάρι και θαλασσινά, το Μεζέν και ο ανακαινισμένος Διόνυσος είναι δύο επιλογές που δύσκολα θα σε απογοητεύσουν, ενώ λίγα λεπτά πιο έξω, στην Καλλονή, το Ηλιοτρόπιο σερβίρει μία από τις πιο νόστιμες παπαλίνες του νησιού, μαζί με εξαιρετικά θαλασσινά.
Αν η βραδιά σε βρει να επιστρέφεις τα ξημερώματα, κάνε μια στάση στον παραδοσιακό φούρνο «Ταξιάρχης» του Αποστόλη, που βρίσκεται στην πλατεία από το 1960, για ένα φρεσκοφουρνισμένο πρωινό. Το κρουασάν σοκολάτας και η μπιφτεκόπιτα είναι από εκείνες τις γεύσεις που σου μένουν.
Όσο για τη διαμονή, αν προτιμάς να βρίσκεσαι στην καρδιά της Σκάλας Καλλονής, το Koumart: The Ceramic Collection Rooms είναι μια εξαιρετική επιλογή. Τα άνετα δωμάτια με θέα στην κεντρική πλατεία συνδυάζονται με τη ζεστή φιλοξενία της οικοδέσποινας, της Μυρσίνης, η οποία φροντίζει από την πρώτη στιγμή να σε κάνει να νιώσεις σαν στο σπίτι σου.
«Παρασόλι» – Η λέξη που θα χρειαστείς στην Ερεσό
Αν κάποιος στη Λέσβο σου πει να πάρεις το «παρασόλι», μην μπερδευτείς. Έτσι αποκαλούν την ομπρέλα θαλάσσης, μια λέξη που πιθανότατα προέρχεται από το ιταλικό parasole. Και ένα από τα μέρη που μπορεί να την ακούσεις είναι η Ερεσός. Γιατί εδώ το παρασόλι είναι η αφορμή για να περάσεις ολόκληρη την ημέρα σε μία από τις πιο ξεχωριστές παραλίες του Αιγαίου.
Η Σκάλα Ερεσού απλώνεται σε μια αμμουδιά περίπου 2,5 χιλιομέτρων, με γκριζωπή άμμο, πεντακάθαρα νερά και μια ηρεμία που δύσκολα συναντά κανείς σε τόσο δημοφιλείς προορισμούς. Είναι από εκείνα τα μέρη που πας και δεν χρειάζεται να κάνεις πολλά. Αρκεί μια βουτιά, μια βόλτα δίπλα στο κύμα, ένα βιβλίο κάτω από το παρασόλι ή λίγη δράση με θαλάσσια σπορ, για να καταλάβεις γιατί τόσοι επιστρέφουν εδώ ξανά και ξανά.
Ίσως αυτή η αίσθηση γαλήνης να είναι και ο λόγος που η Ερεσός έχει εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για όσους αναζητούν ευεξία και εσωτερική ισορροπία. Yoga retreats, προγράμματα διαλογισμού και δράσεις ευεξίας πραγματοποιούνται σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της σεζόν, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που σε κάνει να κατεβάζεις ρυθμούς χωρίς καν να το καταλάβεις.
Η ξεχωριστή αυτή ενέργεια του τόπου δεν είναι άσχετη με την ιστορία του. Η Ερεσός είναι η γενέτειρα της σπουδαίας ποιήτριας Σαπφούς, μιας από τις σημαντικότερες μορφές της αρχαίας ελληνικής λυρικής ποίησης. Ίσως γι’ αυτό διατηρεί μέχρι σήμερα έναν έντονο χαρακτήρα ελευθερίας, δημιουργικότητας και έκφρασης. Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε Σεπτέμβριο φιλοξενεί το Διεθνές Φεστιβάλ Γυναικών, μια πολυήμερη διοργάνωση με μουσική, τέχνη, συζητήσεις και πολιτιστικές δράσεις που προσελκύουν επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου.
Διαβάστε περισσότερα athensvoice.gr
