Με λόγια φορτισμένα, αλλά και με την αγωνία ενός ανθρώπου που ζει καθημερινά την κρίση εκ των έσω, ο Μάνος Κωνσταντιδέλλης, γενικός διευθυντής του Συνεταιρισμού Μεσοτόπου Λέσβου -που δραστηριοποιείται εκτός από τη γαλακτοπαραγωγή και στη μεταποίηση-, περιγράφει στο powergame.gr τις σοβαρές επιπτώσεις του αφθώδους πυρετού για την παραγωγική βάση του νησιού. Μιλά, όπως λέει ο ίδιος, όχι μόνο ως παραγωγός, αλλά και «ως πολίτης αυτής της χώρας», που βλέπει τους κτηνοτρόφους να χάνουν το ζωικό τους κεφάλαιο, κόπους ζωής και μαζί την ψυχική τους αντοχή.
«Η Λέσβος αυτήν τη στιγμή περνάει μια πένθιμη κατάσταση», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα νησί που από τις 15 Μαρτίου ζει υπό το βάρος περιορισμών, σφαγών κοπαδιών και αβεβαιότητας. Σύμφωνα με τον ίδιο, μέχρι σήμερα έχουν σφαγεί και ταφεί περίπου 70.000 πρόβατα.
Πάνω από το 14% του ζωικού κεφαλαίου του νησιού έχει χαθεί
Η απώλεια είναι ήδη βαριά, για ένα νησί όπου ο πληθυσμός των αιγοπροβάτων υπολογίζεται περίπου στις 400.000 με 490.000. Δηλαδή, πάνω από το 14% του ζωικού κεφαλαίου έχει ήδη χαθεί. Για τον κ. Κωνσταντιδέλλη, όμως, το ζήτημα δεν εξαντλείται στις αριθμητικές απώλειες. «Αυτά τα ζωντανά είναι η προέκταση της ψυχής μας και της καρδιάς μας», λέει, θέλοντας να δείξει τον δεσμό των κτηνοτρόφων με τα κοπάδια τους.
Ο ίδιος περιγράφει την κατάσταση στα χωριά της Λέσβου ως ιδιαίτερα βαριά. «Όταν δείτε τους κτηνοτρόφους, όταν πάτε στα χωριά, θα δείτε μια κατάσταση πολύ άσχημη», σημειώνει. Μιλά για σπίτια όπου κυριαρχούν η απογοήτευση και η ψυχολογική κατάρρευση. Όπως αναφέρει, υπάρχουν άνθρωποι που φτάνουν ακόμη και στο νοσοκομείο, επειδή έχασαν το κοπάδι τους.
Στον Συνεταιρισμό Μεσοτόπου, που αριθμεί περίπου 180 μέλη, το 30% με 35% των κτηνοτρόφων έχει ήδη δει κοπάδια να θανατώνονται. Ο κ. Κωνσταντιδέλλης επισημαίνει ότι οι πρώτοι περίπου 20 παραγωγοί του συνεταιρισμού έλαβαν αποζημιώσεις, με ποσά που, όπως λέει, κυμαίνονται κατά μέσο όρο από 145 έως 160 ευρώ ανά ζώο. Ωστόσο, για τους υπόλοιπους η αναμονή συνεχίζεται, και εκφράζει την πεποίθηση ότι με βάση και την εμπειρία από τη Βόρεια Ελλάδα, οι καθυστερήσεις μπορεί να φτάσουν τους τέσσερις ή πέντε μήνες.
«Υπάρχει έλλειψη σχεδίου»
Ασκεί, μάλιστα, έντονη κριτική για την έλλειψη σχεδίου. Όπως υποστηρίζει, από τη στιγμή που ένα δείγμα βγαίνει θετικό και αποφασίζεται η θανάτωση των ζώων, ο κτηνοτρόφος θα έπρεπε άμεσα να λαμβάνει ένα σημαντικό μέρος της αποζημίωσης, περί το 80%, ώστε να μπορεί να επιβιώσει. Θέτει επίσης ζήτημα ένταξης των πληγέντων σε κάποιο σχήμα στήριξης ή ταμείο ανεργίας, καθώς πολλοί κτηνοτρόφοι έχουν μείνει χωρίς ζωικό κεφάλαιο, αλλά εξακολουθούν να πληρώνουν δόσεις για σχέδια βελτίωσης και τραπεζικές υποχρεώσεις.
Ιδιαίτερο βάρος δίνει και στην ανάγκη ανασύστασης των κοπαδιών. Όπως αναφέρει, οι σχετικές συζητήσεις παραμένουν ασαφείς και «γραμμένες στο χιόνι», ενώ στην πράξη η όποια ουσιαστική επανεκκίνηση μοιάζει να μεταφέρεται για το 2027. Παράλληλα, θέτει και θέμα διαφύλαξης της φυλής προβάτων της Μυτιλήνης, μιας παραγωγικής ταυτότητας που, όπως σημειώνει, κινδυνεύει να πληγεί σοβαρά.
Ο κ. Κωνσταντιδέλλης επανέρχεται και στο ζήτημα του εμβολιασμού. Υποστηρίζει ότι οι ζωονόσοι «ήρθαν για να μείνουν» και πως η χώρα πρέπει να δει διαφορετικά την αντιμετώπισή τους. «Οι κανονισμοί είναι για να αλλάζουν», τονίζει, ζητώντας να εξεταστεί σοβαρά η λύση του εμβολιασμού ζωής. Αναφέρει μάλιστα ότι υπήρξαν παρεκκλίσεις και απόψεις επιστημόνων που ζητούσαν διαφορετική προσέγγιση, αλλά, όπως λέει, η απάντηση που δίνεται είναι ότι «θα σφάζουμε» και ότι σε αυτήν την πρακτική «ταβάνι δεν υπάρχει».
«Τρεις πύλες εισόδου κρουσμάτων από την Τουρκία»
Επιπλέον, συνδέει την κρίση με την ανάγκη αυστηρότερων μέτρων βιοασφάλειας. Όπως αναφέρει, η Λέσβος βρίσκεται απέναντι από την Τουρκία, όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρχε πρόβλημα, ενώ στο νησί λειτουργούν τρεις πύλες εισόδου, από τη Μυτιλήνη, την Πέτρα και το Πλωμάρι. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η διοίκηση του συνεταιρισμού είχε εγκαίρως ενημερώσει Δήμο και Περιφέρεια για την ανάγκη λήψης μέτρων, αλλά «δυστυχώς δεν άκουσαν». «Δεν έχουν κάνει τα στοιχειώδη», λέει χαρακτηριστικά.
Ισχυροί κλυδωνισμοί για τον τυροκομικό κλάδο
Την ίδια ώρα, η κρίση δεν περιορίζεται στα κοπάδια. Χτυπά και την τυροκομία. Ο Συνεταιρισμός Μεσοτόπου συνέχισε να παραλαμβάνει γάλα από τα μέλη του και να το μεταποιεί, όμως η απαγόρευση διακίνησης προϊόντων εκτός Λέσβου οδήγησε σε συσσώρευση αποθεμάτων. Σήμερα, όπως λέει, ο συνεταιρισμός έχει περίπου 300 τόνους φέτας σε στοκ, γεγονός που δημιουργεί συνθήκες οικονομικής ασφυξίας.
Η πρόσφατη αποδέσμευση 740 τόνων τυροκομικών προϊόντων που μπορούν πλέον να φύγουν εκτός νησιού δίνει μια πρώτη ανάσα, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα, επισημαίνει ο ίδιος. Ο κ. Κωνσταντιδέλλης τονίζει ότι όταν το κράτος επιβάλλει περιορισμούς στη διακίνηση, οφείλει ταυτόχρονα να διασφαλίζει ρευστότητα για τις επιχειρήσεις και τους συνεταιρισμούς. Όπως λέει, απευθύνθηκε και ο ίδιος στο υπουργείο Οικονομικών, ζητώντας ένα χρηματοδοτικό εργαλείο ή μια μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής, ώστε ο συνεταιρισμός να μπορέσει να πληρώσει τους παραγωγούς του.
«Εμείς είμαστε στα σύνορα. Εμείς φυλάμε Θερμοπύλες εκεί», αναφέρει, υπογραμμίζοντας ότι η στήριξη της παραγωγής στη Λέσβο δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά και ζήτημα επιβίωσης ενός ολόκληρου παραγωγικού ιστού. Όπως λέει, από τη στιγμή που δεν επιτρεπόταν η πώληση και η έξοδος του τυριού από το νησί, θα έπρεπε να υπάρξει άμεσα παρέμβαση για να διασφαλιστεί η ρευστότητα των συνεταιρισμών και των τυροκόμων.
