Η συνεχιζόμενη οριζόντια εφαρμογή μέτρων μαζικής θανάτωσης ζώων στη Λέσβο, ως βασική στρατηγική στη διαχείριση της επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού με «εκρίζωση», αναδεικνύει ένα σύνθετο ζήτημα που υπερβαίνει τα στενά όρια της κτηνιατρικής πρακτικής.
Αφορά την επιστημονική τεκμηρίωση, την προστασία των ζώων, τη βιωσιμότητα της τοπικής κτηνοτροφίας και τη συνολική διαχείριση κρίσεων σε ευαίσθητα παραγωγικά οικοσυστήματα. Ο αφθώδης πυρετός δεν αποτελεί ζήτημα δημόσιας υγείας για τον άνθρωπο. Είναι νόσημα υψηλής μεταδοτικότητας μεταξύ των παραγωγικών ζώων, με σοβαρές επιπτώσεις στην κτηνοτροφία, στη τοπική οικονομία και στη διατήρηση της παραγωγικής και κοινωνικής συνοχής των αγροτικών περιοχών.
Αναγνωρίζουμε πλήρως ότι η αρχή της προφύλαξης αποτελεί βασικό πυλώνα της επιζωοτιολογικής διαχείρισης νοσημάτων υψηλής μεταδοτικότητας. Ωστόσο, η επίκλησή της δεν μπορεί να λειτουργεί ως γενικευμένη και αυτοματοποιημένη νομιμοποίηση ακραίων και μη αναστρέψιμων παρεμβάσεων, όπως η μαζική θανάτωση ζώων, χωρίς προηγούμενη εξάντληση όλων των διαθέσιμων επιστημονικών, διαγνωστικών και επιδημιολογικών εργαλείων.
Η διαχείριση μιας επιζωοτίας οφείλει να βασίζεται σε συνδυαστική αξιολόγηση της κλινικής εικόνας, των ορολογικών και μοριακών εργαστηριακών δεδομένων, της επιδημιολογικής διερεύνησης και της πραγματικής εκτίμησης κινδύνου ανά εκτροφή και γεωγραφική περιοχή. Η οριζόντια εφαρμογή μέτρων μαζικής θανάτωσης, χωρίς σαφή διαβάθμιση κινδύνου και χωρίς πλήρη διαφάνεια ως προς τα επιστημονικά δεδομένα που τη στηρίζουν, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα αναλογικότητας, αποτελεσματικότητας και βιοηθικής. H επιστήμη παρέχει πλέον εργαλεία δοκιμασμένα διεθνώς.
Με τη χρήση τους, τα μέτρα που λαμβάνονται έχουν τη μορφή στοχευμένων και αναλογικών παρεμβάσεων. Από στοιχειώδη σεβασμό προς τα ζώα και προς τους ανθρώπους που ζουν από αυτά, οφείλουμε να χρησιμοποιήσουμε τα εργαλεία αυτά, για να εγγυηθούμε τη διαφάνεια, την ακρίβεια και την αναλογικότητα των μέτρων που επιλέγονται κάθε φορά. Η περίπτωση της Λέσβου αναδεικνύει την ανάγκη μετάβασης από την εύκολη και ταυτόχρονα ακραία λύση της μαζικής θανάτωσης ζώων σε ένα πιο σύγχρονο, διαφανές και επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο διαχείρισης επιζωοτιών.
Η προστασία της ζωικής παραγωγής δεν μπορεί να αποσυνδέεται από την υποχρέωση σεβασμού της ζωής και της ευζωίας των ζώων. Οι μαζικές θανατώσεις δεν αποτελούν απλώς μέτρο διαχείρισης μιας επιζωοτίας, έχουν βαθιές οικονομικές, κοινωνικές και ψυχολογικές συνέπειες για τους κτηνοτρόφους, τις οικογένειές τους και την ίδια την τοπική κοινωνία. Είναι ανεπίτρεπτο, επιστημονικά και ηθικά, να συνεχίσουμε να αγνοούμε τις συνέπειες αυτές.
